Svitastorkinn þríhyrningur

Það þarf fæstum að koma á óvart að erótíska tennismyndin sé minn „genre“. Ég glími við þá þversögn að vera kappsamur en án áhuga á að keppa við aðra. Auðvitað var ég tilneyddur til þess á unglingsárunum í sjónvarpinu og þekki líka þá hlið samkeppnishugarfarsins úr Háskólanum (og óbeint úr stjórnmálunum) að aðrir geta verið í samanburði við þig þótt þú hafir engan áhuga. Á hinn bóginn hafði ég ekki fyrr uppgötvað skrefateljarann á símanum en að dagleg skref fjórfölduðust vegna þess að mælanlegur árangur heldur mér við efnið. Skáldsagan Double Fault (1997) eftir hina mögnuðu Lionel Shriver höfðaði líka til mín á sínum tíma enda fjallar hún um samband tveggja tennisleikara sem jafnframt eru par og hvernig keppnisandinn mótar sambandið. Fátt getur verið harðari raun en að keppa í tennis á heimsmælikvarða. Jafnvel hokkíleikarar eru í liði en tennisleikarinn er einn á vellinum tímunum saman ef andstæðingurinn er nógu erfiður. Ég get ekki einu sinni ímyndað mér það form (hraða og styrk) sem þetta kallar á og um leið hittnina (ég er ekki mjög hittinn) eða viðbrögðin (mín eru ekki góð). Aftur á móti get ég skilið citius-altius-fortius-hugarfarið. Þá má nefna að ég er aðdáandi sikileyska kvikmyndaleikstjórans Luca Guadagnino. Þrátt fyrir slakan titil þótti mér Call Me by Your Name (2017) listrænt afrek og Queer ekkert síðri. Af þessum sökum var mér óhægt um vik að leiða hjá mér erótísku tenniskvikmyndina Challengers (2024) sem þó var ekki beinlínis haldið að Íslendingum. Að henni er sami handritshöfundur og Queer og þær frumsýndar með stuttu millibili.

Kvikmyndin hefst á þremur ofurnálægum andlitum eins og frægasta atriðið úr einum besta vestra allra tíma og í raun eru aðeins þrjár persónur í henni, tennisleikararnir Patrick, Art og Tashi. Öfugt við áðurnefndar ástarsögur Guadagnino er Challengers ólínuleg en flakkið milli tímasviða gerir ekkert til í þetta sinn heldur fær mann til að hugsa um líf persónanna þriggja sem graut tilfinningatengsla á stöðugum flækingi á þrettán árum. Guadagnino vinnur það afrek að láta tríóið eldast eðlilega; hárgreiðslan er helsti lykillinn að tímans rás ásamt úreltum farsímum en leikurunum tekst líka að nota ungæðislegri raddblæ í atriðunum sem eiga að gerast fyrir löngu. Þetta er ólíkt betur heppnað en t.d. hræðilegt eligervi Leonardo DiCaprio í myndinni J. Edgar ósællar minningar. Annað sem gerir þessa mynd sérstæða er mikil notkun teknó-tónlistar (blönduð kórtónlist í harmrænustu senunum) sem mér fór að lokum að finnast ríma ágætlega við keppnisanda tennisheimsins. Þó grunar mig að teknótónlistin hafi komið í veg fyrir að myndin fengi fleiri verðlaun og tilnefningar. Nema það hafi verið öll lítt beislaða erótíkin sem Hollywood fellur ekki.

Þríeykið laðast hvert að öðru á tennisvellinum (ekki síst bakhöndinni). Miðdepill átakanna er hin kappsama Tashi (stórstjarnan Zendaya sem líka framleiðir myndina) sem hefur frá upphafi öll völd í þríhyrningnum enda kannski sú sem hefur þurft að hafa mest fyrir eigin frama og fær þá Art og Patrick (Bolla og Kjartan) til að leika betur en nokkru sinni fyrr. Hún giftist að lokum hinum hæga og undirgefna Art (Mike Faist) og gerir hann að alþjóðlegum tennismeistara en áður hafði hún verið í sambandi við vin hans Patrick (Josh O’Connor) sem er kaotískur ákafamaður. Patrick er dökkhærður og Art ljóshærður; þeir eru eins og skilgreining á yin (Art) og yang (Patrick). Þeir fá báðir áhuga á Tashi á unglingsárunum og hún heimsækir þá í sameiginlegt herbergi þeirra en líst ekki á hve nánir þeir eru, hafa reglulega deilt herbergi árum saman (færa rúmin saman í herberginu) og Patrick kennt Art sjálfsfróun sem hann upplýsir Tashi um, Art til nokkurs ama. Að lokum kyssir hún báða en margboðaður þríhyrningurinn endar þannig að Patrick og Art kyssast einir af miklum ákafa. Keppninni er þó ekki lokið þar með. Báðir fá konuna sem vill ekki þýðast þá á heilann eins og kappsömum mönnum hættir sennilega til. Hinn ákafi Patrick er auðvitað fyrstur til að leggja hana að velli en Art hefur meiri seiglu bæði á tennisvellinum og vígvelli ástarinnar.

Tashi segir aðdáendunum tveimur við fyrstu kynni að tennis sé ástarsamband (án þess að sú staðreynd að núllið sé kallað „love“ sé nefnd) og aðalumfjöllunarefni myndarinnar er hið erótíska eðli íþróttarinnar. Er nánd í íþróttum að einhverju leyti svipuð hinu erótíska lífi? Hið líkamlega er áberandi í myndinni og þar eru mörg svitaperluatriði með fáum eða engum orðum, fyrir utan þöglu slómósjónatriði þar sem Art og Patrick eru í sjónmáli myndavélarinnar. Bæði í fortíð og nútíð upplýsa Art og Patrick hvor annan með táknmáli um hvað þeir hafa gert með Tashi. Á milli hafa þeir forðast hvor annan árum saman eftir að Tashi skipti úr Patrick yfir Í Art. Lokabardaginn er eiginlega þegar þeir hittast í gufubaði og ræða karlmennsku sína undir rós með því að tala um tennis; Luca dreifir þessu atriði víða. Patrick reynir að sættast við Art á frekar árásargjarnan hátt en hinn viðkvæmi og ljúfi Art svarar nú fyrir sig af fullri hörku og segir félaga sínum að hann skipti engu máli, jafnvel fyrir mestu tennisáhugamenn í öllum heiminum. Erum við að tala um tennis? spyr þá Patrick en Art segir ekki um annað að tala. Kannski uppgötva þeir eftir þetta fáklædda einvígi að þeir sakna hvor annars. Ég verð að játa að ég stend svolítið með Art frekar en Patrick, kannski vegna sjarma Mike Faist eða vegna þess að mér finnst hann líkari mér.

Í nútímanum eru bæði Art og Patrick skaddaðir, jafnvel aðeins skugginn af fyrra sjálfi. Líf Patricks er basl og óreiða en hinn netti Art er fangi í gullbúri frammistöðusýkinnar. Keppninni um Tashi lýkur aldrei fyrr en þeir mætast að lokum á tennisvellinum og sanna kenningu konunnar í þríhyrningsmiðjunni um að líkja megi tennis við ástarleik — sérstaklega eftir að Patrick lætur Art vita á táknrænan hátt sem aðeins þeir fá ráðið í að hann hafi nú giljað Tashi enn einu sinni. Hver vegur að heiman er vegurinn heim eins og Snorri Hjartarson og Mannakorn hafa vakið athygli á. Það reynist meir eftir af fornum kærleik félaganna en átök myndarinnar hafa bent til. Eftir langa harða keppni með miklum störum, stunum og svitaperlum enda þeir að lokum í óvæntu en innilegu löngu faðmlagi sem líklega má teljast táknrænt. Ef ég skil það rétt ná allar persónurnar markmiðum sínum: Tashi fær að sjá strákana sína leika tennis betur en nokkru sinni fyrr, Art finnur sigurviljann í sjálfum sér og Patrick hefur unnið þau bæði til baka. Það eina sem ég er ekki alveg viss um er hver vann titilinn.