Hljómar fá ásýnd

Líklega reynist ýmsum erfitt að fá æsku ársins 2026 til að trúa á fortíð þar sem helstu kynni manns af popptónlist voru í gegnum Lög unga fólksins og Listapopp í útvarpinu og táningar eins og ég hefðu tæplega þekkt sumar vinsælustu hljómsveitirnar á myndum. Þetta rifjaðist upp fyrir mér um daginn þegar ég fékk deilt myndbandi af Depeche Mode á hinni alltumlykjandi bók andlitsins. Sú hljómsveit naut mikillar virðingar á 9. áratugnum og ég heyrði mjög oft í henni á böllum, tónleikum, í veislum og í frímínútum í gaggó og útvarpinu en kannaðist ekki við útlitið á neinum í hljómsveitinni nema söngvaranum og varla honum. Þó keypti ég eina tvo ‘greatest hits’ disklinga með Depeche Mode á þeim árum sem ég keypti disklinga og spilað rækilega, kannski var það um 2000. En núna í vor fór ég að horfa á gömul tónleikamyndbönd með þeim — sem er raunar ekkert einsdæmi því að ég hef uppgötvað þetta form á Youtube seinustu árin og komist að því að margir helstu smellir bernskunnar voru fluttir af fólki sem leit allt öðruvísi út en ég hafði séð fyrir mér, var jafnvel af öðru kyni eða kynþætti.

Satt best að segja voru mörkin milli Depeche Mode, OMD og Spandau Ballet óljós og loðin hjá mér á 9. áratugnum en kannski segir það meira um losaralegt samband mitt við popptónlist en nokkuð annað. Ég þekkti hljómsveitirnar sem systir mín hélt upp á mun betur vegna þess að hún var aðeins nær miðju sem ung manneskja og átti veggspjöld og bækur með sínum mönnum. Upp úr 2000 þegar ég keypti disklingana kom ég því mun betur á hreint hvaða smellur var með hvaða rafhljómsveit en ekki hugsaði ég samt mikið um sjálfa tónlistina fyrr en ég sá þá gaurana á tónleikum nýlega hvern með sitt hljómborðið hvert af sinni tegund sem þeir göldruðu fram alls konar hljóð úr og fór í fyrsta sinn að velta fyrir mér hvernig sérstakt einkennishljóð þeirra varð til; rödd Dave Gahan er þar vissulega mikilvæg. Ég las mér líka til um þá og frétti að einn í hljómsveitinni (Alan Wilder) hefði verið klassíkmenntaður og sé það á tónleikaupptökum að hann virðist enda afar lipur.

Að sjálfsögðu vissi ég ekki í vor að Depeche Mode væri enn starfandi, þeir urðu aldrei svo frægir að komast inn í fræðibækur mínar eins og sumar aðrar enskar rafhljómsveitir æskunnar. Á þeim árum sem ég fylgdist með þeim voru Dave Gahan, Martin Gore og Andy Fletcher í hljómsveitinni ásamt Alan Wilder. Andy er nú látinn og Alan farinn annað enda ekki æskuvinur hinna en Dave og Martin eru enn starfandi og héldu tónleika í Mexíkóborg árið 2023. Það kom mér kannski minna á óvart að þeir höfðu alls konar reglur í besta Dogme-stíl um tónlist sína og sannarlega virðast þeir (með Wilder sem innsta kopp í búri) nota alls konar skrítin slagverkshljóðfæri á tónleikunum. Maður þarf ekki að sjá mörg tónlistarmyndbönd með þeim til að sjá að Martin Gore (hárprúðastur þeirra) er sá alvarlegi sem semur flest lögin á meðan Dave Gahan (sem aldrei var neitt sérstakt kyntákn á æskuárum mínum) tekur að sér hið hefðbundna hlutverk Egils Ólafssonar og Simon LeBon að standa fremst og halda stuðinu uppi. Ekkert að þessu vissi ég þegar ég naut tónlistar þeirra sem táningur en núna nálgast ég hana kannski ekki síst í leit að eigin fortíð.

Ég hef aldrei verið einn þeirra sem leitar djúprar merkingar í dægurlagatextum þótt einn slíkur komi vissulega við sögu í einni skáldsögu minni. Sjálfsagt er þó að geta þess að Depeche Mode fjallaði í lögum sínum ekki aðeins um að þeir fengju aldrei nóg heldur ræddu þeir líka sjálfan Krist, bdsm-sambönd og gildi þagnarinnar og standa þeir textar enn fyrir sínu. Ég komst síðan loksins að því í sumar til hvers depeche vísar en það reyndist slíkt antíklímax að ég ræði það ekki frekar.