Vær så god, Flatøbogen!

Eitt sinn fór ég til Flateyjar með vinum mínum og þegar nokkuð dróst að við kæmum auga á eyjuna frægu spurði vinur minn hvort hún væri svona flöt sem mér fannst vitaskuld fyndið. Eitt af því sem ég lærði í Háskóla löngu fyrr var að þegar Íslendingum var afhent þessi bók fyrir nákvæmlega 55 árum sagði danski menntamálaráðherrann einmitt Flatøbogen með t-i þó að Danir myndu vissulega kalla flata eyju „flad ø“ vegna þess að um sérnöfn gilda stundum sérstakar reglur og einkum ef þau eiga sér langa sögu. Umræddur ráðherra hét Helge Larsen og er ekkert sérstaklega frægur, var þingmaður í átta ár og ráðherra í þrjú. En þetta mikilvæga verkefni kom í hlut hans og aflaði honum varanlegrar frægðar meðal norrænufræðinga.

Ég hef auðvitað séð báðar þessar bækur berum augum vegna míns ævistarfs og las meira að segja upp úr Flateyjarbók í tíma hjá Ólafi heitnum Halldórssyni sem tók þetta fræga handrit með sér í tíma (eina hæð úr Árnasafni) eins og ekkert væri. Núna væri það sennilega ekki leyft enda hefur allt samfélag orðið mun óafslappaðra á þessum þrjátíu ár, að einhverju leyti til góðs en ekki öllu. Þetta var á sömu árum og ég fór fyrst til útlanda með fjölskyldu minni og löbbuðum Downingstræti eins og ekkert væri. Þrjátíu árum síðar fórum við frændi minn þangað og sáum einkum hermenn með hríðstkotabyssur. Mikill er máttur paranojunnar, hugsaði ég þá, ekki í gríni.

Það er erfitt að hugsa sér núna að 15 þúsund manns hafi mætt á hafnarbakkann til að taka á móti þessum gömlu bókum og þar fyrir utan voru hátíðir um alla borg. Þær komu ekki nema tvær þann daginn en restin af handritunum barst hingað nokkurn veginn í kyrrþey næsta aldarfjórðunginn. Ekki þarf að koma á óvart að þjóð sem kýs að setja alla sína fjármuni í bíla og húseignir sé ívið uppteknari af handritunum en það sem stendur í þeim. Kannski þess vegna finnst mér heimkoma handritanna 21. apríl 1971 ekki aðeins mjög fallegur atburður (ekki síst sem danskættuðum Íslendingi) heldur líka örlítið kómískur og sú hlið hans kemur vel fram í ávarpi forsætisráðherra sem hann kallaði „Stígið heilir á stoð! Landvættir fagna yður!“. Það er ekki eðli Íslendinga að vera mjög hátíðlegir en stundum eiga þeir það til og það gleður mig.