Abyssus abyssum invocat

Mig minnir að fyrsta myndin sem ég hafi séð á Netflix hafi verið Páfarnir tveir með Anthony Hopkins og Jonathan Pryce (báðir ansi líkir fyrirmyndinni) en í janúar sá ég aftur á móti Conclave sem fjallar um páfakjör og byggist á skáldsögu eftir Robert Harris sem ég þekki vitaskuld vel sem höfund skáldsagnanna Fatherland, Enigma, Archangel, Pompeii og Ghost sem ég hygg að ég hafi lesið allar, og þar með vissi ég vitaskuld á hverju ég átti von. Conclave er sannarlega veisla fyrir augað enda allar helstu persónur kardínálar og þeir eru bókstaflega litríkir eins og allir vita. Fáar stofnanir heimsins einkennast í sama mæli af helgisiðum og hefðum og þetta er allt vel nýtt í kvikmyndinni þar sem þetta er allt rækilega til sýnis. Í aðalhlutverkinu er Ralph Fiennes sem decanus collegii, Lawrence að nafni. Fiennes hefur útlitið með sér í hlutverkið, er hrjáður og ábyrgur að sjá, alla myndina. Í öðrum helstu hlutverkum eru Stanley Tucci og John Lithgow sem tveir líklegustu nýju páfarnir, Isabella Rossellini leikur ráðskonu páfa og mexíkóski leikarinn Carlos Diehz er hinn dularfulli Benitez kardínáli sem skýtur upp kollinum við upphaf páfakjörs án þess að nokkur þekki haus né sporð á honum.

Kirkjan er sannarlega ekki sú stofnun sem hún var þegar ég var barn. Ítalir eru vitaskuld enn áberandi og sumir þeirra eru enn ófúsir að missa stöðu sína en mikill fjöldi kardínála kemur frá þriðja heiminum og einn úr þeirra hópi kemur til greina, leikinn af hinum breska Lucian Msamati. Önnur áhugaverð persóna er eins konar handlangari Lawrence kardínála, O’Malley að nafni (Brian O’Byrne) sem ekki er þó hluti af páfakjörinu en er lykilmaður í að safna upplýsingum um frambjóðendur og reynast þar margir hafa gert hitt og þetta varasamt þegar nógu djúpt er kafað. Rossellini (sem verður æ líkari hinni frægu móður sinni) leikur nunnuna Agnesi sem hefur óvænt talsverð áhrif á páfakjörið og ávarpar meðal annars kardínála í matstofu þeirra (annað atvik sem reynir talsvert á „the willing suspension of disbelief“) af slíkum þunga að dugði fyrir óskarstilnefningu.

Hver einasti kardínáli hefur valið páfanafnið sitt fyrir fundinn, segir einn frambjóðenda (mitt væri Leó og ég fann það áður en núverandi páfi var kjörinn). Lawrence (sem hefði valið Jóhannes) hleypir kjörinu í uppnám með því að halda ræðu um gildi efans í upphafi og stelur þar með atkvæðum af bandamanni sínum Bellini (Stanley Tucci) en hinn dularfulli Benitez fær einnig atkvæði eftir að hafa beðið fyrir samkundunni á áhrifaríkan hátt. Í upphafi fá því hinir íhaldssömu Adeyemi og Tedesco mestan stuðning og sá þriðji er hinn hái og tignarlegi Tremblay (Lithgow) sem kann þó að hafa lík í lestinni. Í ljós kemur síðan að Adeyemi hefur barnað konu eina. Hann er hinn mesti íhaldskurfur á við hinn alræmda Clarence Thomas hæstaréttardómara þannig að fall hans gagnast hinum íhaldssama Tedesco og hinum hófsama Tremblay á meðan hinn frjálslyndi Bellini situr eftir með sárt ennið. Síðan kemur í ljós að Tremblay hefur unnið að því að synd Adeyemi hafi komið í ljós og þá er forskot hans úr sögunni líka. Tedesco (sem virðist stundum eins og paródía af Lega Nord stjórnmálamanni) sýnist þá um hríð öruggur um sigur en óvænt lyktar svo að kardínálarnir færa sig yfir á hinn óþekkta Benitez eftir að sprengjuárásir í Róm eru farnar að hafa áhrif á kjörið. Um tíma eru allir kardínálarnir þakktir ryki eftir sprengingu og þá flytur Benitez innblásna ræðu.

Myndin hefst sem sagt á því að vera tiltölulega raunsæisleg en verður æ fjarstæðakenndari og reyfararenndari eftir því sem fram vindur sögunni. Allir frambjóðendur lenda í pytti á staðnum undir sprengjudyn. Sögulokin eru síðan heldur langsótt og fáránleg eins og stundum hjá Harris sem hefur fjarska mikla þörf fyrir að koma á óvart — líklega var það þess vegna sem ég hætti að lesa hann að lokum. Eftir að Benitez hefur verið kjörinn páfi og tekið sér nafnið Innocent uppgötvar Lawrence að hann er fæddur með æxlunarfæri beggja kynja og er þannig tæknilega tvíkynja þó að það hafi ekki sést á honum. Nákvæmlega hvaða tilgangi þessi uppljóstrun þjónar finnst mér allóljóst í ljósi þess að enginn sem kaus hann vissi um þetta en gefur Fiennes vissulega færi á að sýna mikil viðbrögð og opna kannski á umræðu um kvenkyns presta sem er löngu afgreidd víða í heiminum.

Það sem gefur Conclave gildi eru einkum hin vel heppnaða sviðsmynd, áhrifamiklar myndir sem minna á málverk (t.d. af rauðum og hvítum kardínálum undir hvítum regnhlífum) og leikur Fiennes í aðalhlutverkinu sem kardínáli sem hefur fyllst efasemdum og var að hugsa um að láta af embætti en reynir þó að láta gott af sér leiða í sinni mikilvægu stöðu. Vitaskuld gleður hún líka alla þá sem hafa sótt landsfund og njóta hins pólitíska amsturs. Kjör er í sjálfu sér fagurt og heillandi fyrirbæri og megi það aldrei gleymast.