Hversdagseymd bíóhússins
Óneitanlega á ég margar góðar minningar um bíó bernsku minnar sem nú eru horfin: Hafnarbíó, Gamlabíó, Nýjabíó, Stjörnubíó, Austurbæjarbíó, Tónabíó, flest með aðeins einum sal á þeim tíma þó að þau reyndu sum að fjölga þeim þegar Regnboginn kom. Þau voru samt ekki alveg jafn fín og sum bíóhúsin í Kaupmannahöfn sem mér fannst gaman að heimsækja um þrítugt en skrautlegt bióhús af því tagi (Palads lifir í minningunni) er í aðalhlutverki í bresku kvikmyndinni Empire of Light sem hefst á jólahátíðinni og ég sá hana enda á Þorláksmessu í danska sjónvarpinu. Þetta er raunsæ mynd (afar fallega tekin og myndræn) um bíóhúsið Heimsveldið (Empire) í sjávarsíðuþorpi í Kent árið 1981 og fjallar um einmana sálir sem langar í náin kynni þrátt fyrir aldurs- og kynþáttamun.
Í aðalhlutverki er sjálf Olivia Colman sem leikur hina þunglyndu Hilary sem vinnur í bíóhúsinu, hefur þó aldrei beinlínis farið á bíómynd og er misnotuð yfir yfirmanninum (Colin Firth) en kynnist síðan nýjum starfsmanni, Stephen (Micheal Ward), og sýnir honum lokaða hluta bíósins sem einu sinni var með fleiri sali. Hann er ungur og fallegur, með ólíkt betri stíl en flestir aðrir á svæðinu (sem eru leiðinlega breskir Bretar) og dreymir um að fara í háskóla. Hins vegar verður hann fyrir miklum fordómum, m.a. af unglingum sem hlaupa á eftir honum og gefa frá sér apahljóð. Þetta finnst Hilary sjokkerandi eins og mömmu og pabba fannst líka um svipað leyti þegar maðurinn í bókabúðinni sagðist ekki nenna að lesa um þessa apaketti og átti við þeldökkt fólk. En eins og myndin sýnir voru aldrei allir svona fordómafullir þó að unga fólkið haldi það stundum. Hilary og Stephen kemur vel saman þó að hún sé svolítið afbrýðissöm í garð yngri stelpnanna í bíóhúsinu sem flestum þætti eðlilegri félagskapur fyrir hann. Að lokum uppgötvast þó sambandið og allir reyna að stía þeim í sundur enda hún þunglynd og miðaldra.
Hilary blómstrar fyrst í sambandinu sem er enda afar rómantískt og fallegt en teflir því síðan í tvísýnu með öfgakenndri hegðun sinni (eipar meðal annars fullkomlega á frumsýningu á Chariots of Fire sem var kölluð Eldvagninn á Íslandi en fékk viðeigandi titilinn Viljen til sejr í Danmörku) og fælir Stephen að lokum frá sér. Síðan þegar hún snýr aftur eru nýnasistar komnir í bæinn og ráðast inn í bíóhúsið þegar þeir sjá hinn húðdökka Stephen. Hlutverkið er margbrotið og Olivia Colman sýnir að hún er ein fremsta leikkona heimsins um þessar mundir, jafnvel þegar hún gerir ekkert annað en að ganga eða hlaupa, hvað þá þegar hún fer að delera eins og lafði Macbeth. Hún er vel studd af úrvalsleikurum á borð við Toby Jones sem er núna farinn að leika háaldraða menn enda á svipuðum aldri og ég. Bíóstemmingin er skemmtileg, fólk mætir prúbúið á frumsýningar, starfsmenn eru í búningum og bíótjöldin eru rauð og þung.
Myndinni lýkur á að Stephen er að lesa Philip Larkin og mér hafði einmitt orðið hugsað til lýsingar hans á eymdarlegum yfirgefnum hótelum og skemmtistöðum í Suður-Englandi. Ekki veit ég hvort Sam Mendes leikstjóri var að reyna að skapa svipaða stemmingu og í ljóðum Larkins en það gæti þó vel verið. Sannarlega koma ljóð mjög við sögu í myndinni.
