Hin óræða eftirsjá

Það er aldeilis ánægjulegt að Nóbelsverðlaunahöfundurinn Gao XIngjian sé nú loksins kominn á íslensku í þýðingu ritsnillingsins Gyrðis Elíassonar sem hefur fært Íslendingum marga úrvalshöfunda og maður er umtalsvert ríkari fyrir vikið. Gao Xingjian hefur auðvitað orðið ívið þekktari vegna verðlaunanna sænsku en er þó ekki dæmi um Nóbelsverðlaunahöfund sem allir fara strax að lesa eftir verðlaunin. Eflaust naut hann þess á sínum tíma að vera í senn kínverskur og franskur en þar með hefur hann reynst talsvert milli vita, auk þess sem hann hafði einkum verið leikskáld í Kína. Kynni mín af Gao voru lítil sem engin fyrir en smásagnasafnið Veiðistöng handa afa mínum hefur þótt vera gott dæmi um list hans. Gao lítur ekki á sig sem sagnamann heldur snúast smásögur hans um hughrif og drauma. Sögupersónur hans heita þannig yfirleitt ekki neitt.

Gao er á sinn hátt arftaki Henry James og annarra meistara hugflæðisins og er auk heldur fyrir nokkrum áhrifum frá súrrealismanum (hann er þýðandi Beckett og Ionesco) sem gerir að verkum að maður veit ekki endilega „um hvað“ sögurnar eru eftir einn lestur. Gao hefur sagt að eitt helsta hlutverk tungumáls og bókmennta sé að fá lesendur til að finna til og hann hefur líka verið kallaður meistari kyrrðarinnar. Hvorttveggja finnur maður í þessum sex stuttu sögum hans. Titilsagan og „Andartak“ eru lengstar af sögunum og sú fyrrnefnda kannski sú magnaðasta í safninu. „Veiðistöng“ er ágeng saga um hverfult og órætt eðli minninganna og eftirsjárinnar. Hér er Gyrðir Elíasson sannarlega á heimavelli og hefur góða tilfinningu fyrir hæglátum texta Gao. Mér finnst þessi þýðing því ótvírætt mikill menningarviðburður.