Ljóðræn framandgerving

Mér áskotnaðist skáldsagan Moldin heit (2024) eftir Birgittu Björg Guðmarsdóttur um jólin seinustu og var að vonum forvitinn að kynnast tiltölulega nýjum íslenskum höfundi þó að alla jafna leggi ég lítið upp úr að lesa glænýjar bækur. Moldon heit fjallar um samband dansara við ástmann sinn og vini en ljóðræn framandgerving er þar í öndvegi nánast á hverri síðu (Sklovský og Brecht hefðu elskað þessa bók) þannig að bókin gæti heitið rannsókn eða skýrsla, öllu er snúið á hvolf og eðli þess skoðað því að lesandinn hlýtur að staðnæmast við orðin.

Augljóslega skiptir líkaminn dansara miklu málin og hann er sannarlega til umfjöllunar, einnig hefðir og helgisiðir sem tengjast dauðanum og flókin eða flækt samskipti. Þetta er hnitaður texti og fátt um skýringar, hlutverk lesandans mikið. Ég fór ósjálfrátt að hugsa til ritstjóra fortíðarinnar sem vildu frekari skýringar, og eins hvað í kerfi bókmenntanna og eðli texta veldur því að sumar bækur vill fólk skilja en aðrar skynja. Moldin heit er bókstaflega myndríkur texti því að litir og uppsetning leika mikið hlutverk; hægri- og vinstrijöfnun í samtölum færir orð fólks í sundur sem skapar fjarlægðartilfinningu, sterkur þáttur í almennri framandgervingi textans.

Þessi fyrsta skáldsaga Birgittu Bjargar kallar á að vera lesin oft og er samt hæfilega óræð eftir annan lestur. Í bókmenntaheimi þar sem margir reyna að skruna gegnum 10-12 jólabækur í desember til að geta afgreitt þær með 3-4 Kiljufrösum getur hún skilið lesandann eftir ráðlítinn en styrkur hennar liggur í að skera sig úr og gleymast ekki hratt.