Er ævisaga möguleg?

Senn eru tíu ár frá því að ég gaf út skáldsöguna Brotamynd sem ég lagði mikla vinnu í. Henni var hælt fyrir stílinn en kannski reyndist hann að lokum of gjörunninn, tilgerðarlaus og einfaldur til að fólk legði sig eftir innihaldinu; ég hef síðan tekið eftir vilja gagnrýnenda til að leita dýptar undir tilgerð. Stundum grunaði mig líka að ég sæti fastur í mengi miðaldafræðingsins sem enginn á von á nútímalegri frumlegri hugsun frá, svipað og þegar Theodóra langamma var talin íhaldssöm fyrir að semja hámódernískar þulur vegna þess að þær sóttu í þjóðmenninguna. Þar fyrir utan datt fáum í hug að tengja heiti sögunnar við hið stærðfræðilega form sem er undirstaða hennar og myndhverfa merkingu þess. Undanskildir eru þar nokkrir háskólamenn sem hafa nýtt hana í námskeiðum um nútímaskáldverk. Brotamynd var fyrsta skáldsagan mín sem gerist í nútímanum og fjallar um unga konu sem er alin upp í alkóhólisma og sárvantar fyrirmyndir en finnur hana í látnum lækni, Herdísi að nafni, sem holdgerði í sér allt sem nútímann skortir. Yngri konuna dauðlangar til að skilja þá eldri, hugsanlega sjúga úr henni allt það sem hún ekki fékk frá eigin ömmu og koma henni á framfæri í riti en er yfirleitt hægt að kynnast manneskju sem maður hefur aldrei hitt? Brotamynd snýst að verulega leyti um takmörk ævisagnaritunar og leitina að þekkingu. Líkt og í ráðgátubókum ræðir hin nafnlausa söguhetja við alls konar vitni og fær út úr þeim hitt og þetta sem leiðir hana ekki endilega í eina og sömu átt. Í sögulok er dularfullur kafli þar sem grafið er undan allri merkingu sögunnar og gefið til kynna að helstu langanir og þrár Herdísar hafi ef til vill snúist um eitthvað sem ævisagnaritarinn getur aldrei nálgast með sinni aðferðafræði. Lokakaflinn er þannig hylling til möguleika skáldskaparins til að opna dyr sem vísindin geta ekki opnað, án þess þó að lítið sé gert úr þeim enda leiðist mér þegar skáld setja misheppnaða fræðimenn í bækur sínar og minni söguhetju er ekki ætlað að vera misheppnaðri en fólk almennt þó að vissulega sé hún ekki án veikleika.

Hin ónefnda aðalpersóna vinnur mikla rannsóknarvinnu en er um leið þjökuð af eigin takmörkunum og þrám og neikvæðum samanburði við hina kjörkuðu Herdísi. Á þessum tíma vissi ég ekki til þess að íslenskir höfundar hefðu sinnt slíku efni þó að vissulega hafi ég tekið eftir dæmum um það síðan. Mér datt stundum í hug að þetta væri ekki efni sem íslenskum gagnrýnendum félli í geð (eða að vandamálið væri kannski ég að skrifa um tvær konur, mér óskyldar). Þó sagði gagnrýnandi Kiljunnar „Fyrir tilviljun las ég kafla úr henni upphátt og ég fann hvað hún er vel skrifuð og margar frábærar athuganir í henni“ sem er kannski eitt mesta hól sem ég hef fengið fyrir skáldsögur mínar. Annars fékk hún frekar litla umfjöllun sem ég hef séð á prenti sem er vitaskuld góð ástæða fyrir mig að ræða hana hér og hvetja lesendur til að lesa hana aftur, þessa skáldlegu umfjöllun um vonlausa þrá höfunda til að lifa lífi annarra.