Bishop í Brasilíu

Nýlega sá ég kvikmynd um bandarísku skáldkonuna Elizabeth Bishop (1911-1979) og ástkonu hennar Lota de Macedo Soares (1910–1967). Bishop bjó í Brasilíu frá 1951-1966, lengi í Petropolis. Vivian Ostrofsky sem gerir myndina nýtir bréf Bishop, gamlar myndir og vefur inn teikningum og öðru efni sem gerir myndina áhugaverða auk þess sem við heyrum bæði Bishop og skáldkonuna Anne Carson lesa ljóð þeirrar fyrrnefndu. Ljóð Bishop hljóta að vekja athygli manns eftir að hafa séð þessa mynd enda var hún verðlaunaskáld og af sumum jafnvel talin fremsta bandaríska skáld 20. aldar. Mér sýnist að hún hafi þó aðeins sent frá sér fjórar ljóðabækur en orðstír hennar hefur aukist verulega síðan 1979 og meðal annars er írska skáldið Colm Tóibin sem ég þarf auðvitað að fjalla um fyrr eða síðar á þessari síðu þar sem við höfum beinlínis hist en með Bishop á ég fátt sameiginlegt annað en tengsl við Brasilíu.

Bishop er lýsandi skáld og hleður ljóð sín ekki flóknum líkingamáli en það er samt eitthvað við orðalag hennar, skýrt og frumlegt, sem gerir að verkum að ljóð hennar staldra við. „At the Fishhouses“ lýsir þannig fundi hennar og gamals netagerðarmanns. Það var reyndar ort fyrir Brasilíudvölina en síðar átti Bishop eftir að yrkja ýmis ljóð um Brasilíumenn sem urðu á vegi hennar. Hún var þó andvíg ljóðum þar sem einkalíf skáldsins var í öndvegi og er stundum kölluð fjarlæg.

Þegar Bishop kom til Brasilíu orti hún um komuna sem var furðu nálæg (í brasilískum skilningi) þeim stað í Brasilíu sem ég þekki best til. Þar horfir hún á „self-pitying mountains“ og ég skil ekkert enda hef ég ekki séð fjöllin. Ferðalagið hafði tekið átján daga með skipi og þó að Bishop tali almennt veitir hún okkur talsverða innsýn í líðan ferðalangs sem kemur til nýs og framandi lands þó að varla hafi hún vitað þá að hún myndi ílendast í fimmtán ár.

Annað ljóð hennar fjallar um glæpamanninn Micuçu og er í stíl söguljóða Stephans G: og félaga. Það er ort skömmu áður en Bishop yfirgaf Brasilíu en þá hafði hún kynnst hinni frægu Clarice Lispector (1920–1977) sem ég er orðinn afar forvitinn um sjálfur. Bishop blandaðist talsvert inn í brasilísk stjórnmál gegnum Lotu vinkonu sína sem var náin Carlos Lacerda sem hafði hug á að verða forseti landsins áður en herinn tók völdin og lék lykilhlutverk í hinni sérstöku atburðarás áður en Vargas forseti framdi sjálfsmorð í ágúst 1954.

Vegna þess að Bishop sendi aðeins frá sér 101 ljóð og bjó í Brasilíu hlaut hún mesta skáldfrægð nálægt ævilokunum þegar keppst var um að hlaða á hana verðlaunum. Ég er varla farinn að kynast henni sjálfur en fyrstu kynnin voru góð og forvitnin er vakin..