Á öld skrumsins

Nýlega varð mikið írafár í Bretlandi þegar prófessor í Cambridge að nafni Jason Arday var sakaður um ritstuld en þegar blöðin komust í málið kom í ljós að hann virðist almennt hafa verið lygamörður og hafði búið til ævintýralega ævisögu sem er greinilega að minnsta kosti að hluta uppdiktuð sem er fornt áhugamál mitt. Ekki vil ég fella neina dóma um þetta tiltekna mál sem tók sorglega stefnu þegar Arday fannst látinn skömmu síðar. Yfir málinu voru margir á netinu og í fjölmiðlunum nánast froðufellandi af gleði, bæði andstæðingar þess að gert sé upp við fornan rasisma og þeir sem hneigjast til að gera lítið úr hugvísindum, félagsvísindum eða menntavísindum eða öllu þessu. Það sem sló mig hins vegar er hvernig ráðning Arday til Cambridge tengdist sögunni sem hægt var að segja með þessari mannaráðningu og hafði lítið að gera með vísindaafrek hans. Það væri einfeldingslegt að líta á þetta hörmungarmál sem deilu hægri og vinstri. Vissulega voru bandamenn Arday fólk af því tagi sem telur sig til vinstri en samt furðu ginkeypt fyrir lögmálum markaðarins, þ.e. að hægt sé að „selja“ háskólamenn líkt og metsöluhöfunda með tilliti til annars en raunverulegra afreka. Drjúgur hluti sögunnar var meint fötlun Arday sem nú er ekki lengur hafin yfir vafa og hvernig hann virtist vera ráðinn sem hluti af kynningarátaki.

Margir hafa bent á að hin raunverulegu fórnarlömb í svona málum séu hæfa fólkið sem fær ekki vinnu þegar mannaráðningar eru handahófskenndar og lítil samstaða um hvað skipti máli. Allir sem hafa dvalið lengi í Háskólum vita að þar er urmull af hæfileikafólki og því miður er það ekki þannig að þeir hæfileikamestu geti gengið að því sem vísu að vinna keppnina um störfin. Sama gildir um styrkveitingar og fleira; reynsla af þessu hefur raunar gert margt viðkvæmt fólk afhuga háskólaheiminum og ýmsum þáttum hans. Fyrir mér er sagan um hið meinta siðferðislega inntak í því að ráða Arday skýrt dæmi um hvernig skrum getur virkað í þessum þrönga heimi og dæmin eru fjölmörg víða um heim. Eðlilega eru margir sorgmæddir yfir því hvernig fór. Góður hugur var eflaust á bak við og eðlilega þykir mörgum að langt hafi verið gengið í að níða Arday á opinberum vettvangi. En það sem mér finnst hafa almennt gildi í málinu er að þegar einkalífssaga sem kemst í blöðin verður mikilvæg forsenda mannaráðningar er hefðbundnum akademískum stöðlum stundum fórnað í samkrulli vinsældaleitar og æ óljósari tilfinningar fyrir því til hvers háskólar séu og hvað sé þar mikilvægt. Á endanum geta valnefndir í Háskólum ekki vitað hvaða umsækjendur hafa glímt við mestan mótbyr eða sorgir og langbest er því að taka ekkert tillit til slíkra hluta heldur horfa aðeins á það sem gerir háskólamann hæfan en ekki hvað gerir sig best í fjölmiðlum.